Mapa » Specials » Wereldoorlogen
Carpe diem!

Wereldoorlogen in woord en beeld: feiten, boeken en films

Wereldoorlogen in woord en beeld: feiten, boeken en films 1914 - 1918, Wereldoorlog I. 1940 - 1945, Wereldoorlog II. De ene 100 jaar geleden, de andere 70 jaar geleden. Verschrikkelijke jaren voor wie het heeft meegemaakt. Vele auteurs en regisseurs vinden oorlogen een dankbaar gegeven. Heel wat boeken en films werden aan het thema gewijd. Het boek en de film "Haar naam was Sarah" kende een internationaal succes. Het was de bekendmaking van gruwelijke feiten in Parijs in 1942, in het Vel d'Hiv. Ook in de film "De tweeling" staat de oorlog centraal en welke invloed het kan hebben op het leven van mensen. Symbool voor WO I is de bloedrode poppy. Een fantastische film over deze periode is "All quiet on the western front". In Mechelen werd recentelijk de Kazerne Dossin geopend. Voor wie meer wil weten over WO II. Dit en nog veel meer over beide wereldoorlogen. 1914 - 1918: Wereldoorlog I. 1940 - 1945: Wereldoorlog II. Twee afzonderlijke oorlogen. Of toch niet? Sommige historici verdedigen de thesis dat het eigenlijk om een dertigjarige oorlog gaat. Zij zijn de mening toegedaan dat de oorlog tussen beide periodes nog sluimerend aanwezig was en dat Wereldoorlog I nooit beëindigd werd in 1918. Wat er ook van zij, feit is dat de Wereldoorlogen steeds tot de verbeelding hebben gesproken en velen hebben geïnspireerd. Er werden heel wat films gemaakt en massaal veel boeken geschreven over het thema.

Films met als thema de Wereldoorlogen

All quiet on the western front
Een film over Wereldoorlog I. Een groepje Duitse jongeren vertrekt vol enthousiasme naar het front. Maar of hun idealen en overtuigingen te midden van de gruwel van de oorlog ook zullen standhouden?

Haar naam was Sarah / Sarah's Key
Een ontroerende film over een zwarte bladzijde in de Franse geschiedenis. Parijs 1942. Duizenden Joden worden bijeengedreven in het Vélodrome d'Hiver. Hier verblijven ze enkele dagen vooraleer ze worden vervoerd naar verschillende concentratiekampen. Velen zullen er niet levend uitkomen. Uitgaande van dit historisch feit schreef Tatiana de Rosnay een prachtig boek over een klein Joods meisje, Sarah genaamd. Het boek werd verfilmd en kende internationaal succes. Wie meer wil weten over het Vel d'Hiv en bepaalde gebeurtenissen in boek en film, kan onderstaand artikel "la Rafle du Vel d'Hiv" lezen.

La Vache et le Prisonnier
Een goede ouderwetse film over een Franse krijgsgevangene, gespeeld door Fernandel. Hij wil tijdens Wereldoorlog II uit Duitsland ontsnappen en terug naar Frankrijk gaan. Hij roept de hulp in van Marguerite... een koe! Zij zal zijn paspoort naar de vrijheid zijn. Of toch niet?

De Tweeling
Ook een film gebaseerd op een boek. De bejaarde tweelingzussen Lotte en Anna vinden elkaar terug in Spa. Ze hebben elkaar jaren niet gesproken. Oorzaak? Een aantal misverstanden van tijdens en na de oorlog. Zullen ze alles kunnen uitpraten en ophelderen? Zullen ze het bijleggen voor het te laat is?

Monuments Men
Een film van George Clooney gebaseerd op het gelijknamige boek van Robert R. Edsel. Het verhaal van zo'n 350 mensen die een doel voor ogen hadden: het terughalen van in Wereldoorlog II door de nazi gestolen kunstwerken. Mede dankzij de zorgvuldig bijgehouden lijsten van Claire Simonne (in het echt Rose Valland) van de in het Jeu de Paume museum ondergebrachte ontvreemde kunstwerken konden heel wat schilderijen, beeldhouwwerken en documenten terug gevonden worden.

Boeken met als thema de Wereldoorlogen

Je vous écris du Vel d'Hiv
Een dun boekje, uitgekomen na het succes van "Haar naam was Sarah" (zie hierboven). In dit boekje zijn brieven gepubliceerd, geschreven door mensen in het Vel d'Hiv. Ontroerende brieven van mensen die hun familie wilden verwittigen, die hulp vroegen, etc. Ook wordt beschreven op welke manier de brieven uit het Vel d'Hiv werden gesmokkeld. Het voorwoord is van de hand van Tatiana de Rosnay.

Oorlogswinter
Een klassieker voor jongeren tot een jaar of 14 van Jan Terlouw. Het verhaal van een jongen die te snel groot moet worden om mee te kunnen met de gruwelen van Wereldoorlog II. Het boek werd eveneens verfilmd en verscheen ook op het televisiescherm als feuilleton.

Milans Groote Oorlog van Patrick Lagrou
Een jeugdboek uit 2013 over de Groote Oorlog. Milan gaat samen met zijn grootouders op zoek naar sporen van hun tijdens WO I overleden voorouder. Wat saai begint met museumbezoeken en veel uitleg, wordt best spannend wanneer Milan zelf op het slagveld van Wereldoorlog 1 belandt.

De boekendief
Een ontroerend boek van Markus Zusak over een meisje in Duitsland tijdens Wereldoorlog II. Zee speciaal geschreven, met als verteller de Dood. Het bewijs dat ook Duitsers tegen Hitler konden zijn en dat ook zij zwarte sneeuw hebben gezien in deze moeilijke periode.

De bibliothecaresse van Auschwitz van Antonio Iturbe
Nog een verhaal over boeken tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het verhaal van Dita, de jonge bibliothecaresse van de kleinste publieke bibliotheek ooit. In Auschwitz nog wel, onder de neus van de nazi's. Het verhaal van het familiekamp en meer bepaald van barak 31.

De bakkersdochter
Dit tweede boek van Sarah McCoy gaat over een Duitse bakkersfamilie in nazi-Duitsland. En ook over de Amerikaanse journaliste Reba in El Paso, Texas. Hoe en waarom Elsie, de Duitse bakkersdochter, en Reba, de Amerikaanse journaliste, elkaar zestig jaar na WO II ontmoeten, lees je in dit ontroerende boek.

Ten oorlog: een Belgische televisiereeks en een boek

Ten oorlog is een Belgische televisiereeks gemaakt door Arnout Hauben en produktiehuis De Chinezen. Drie maten, Arnout Hauben zelf, Mikhael Cops en Jonas Van Thielen, wandelen te voet langs de frontlijn van Wereldoorlog I. Van de Belgische Noordzee tot Gallipoli in Turkije. Onderweg filmen ze getuigenissen van mensen die zich nog iets herinneren van de Grote Oorlog, maken ze beelden van mensen die voorwerpen uit de oorlog verzamelen, van gidsen die mensen rondleiden op plaatsen die niemand kent, van mensen die re-enactments doen, etc. Hier en daar planten ze ook witte kruisen met een klaproosmotief, ter nagedachtenis van gewone mensen die helden werden tijdens de Eerste Wereldoorlog. Er wordt zelfs een kruisje geplant voor een duif. Van deze informatieve en leerrijke documentaire werd ook een boek gemaakt met dezelfde titel, in samenwerking met schrijfster Johanna Spaey.

Symbolen van de wereldoorlogen

De Poppy: het symbool van Wereldoorlog I
De rode klaproos werd het symbool van Wereldoorlog I. Nog steeds dragen vele mensen een rode poppy op hun vest of kleed tijdens de herdenkingsplechtigheden. Hoe de poppy een symbool werd, kan u lezen in onderstaand artikel.

De Berlijnse Muur: symbool van Wereldoorlog II
De Berlijnse Muur is ongetwijfeld het symbool van Wereldoorlog II. Jaren na de feiten, scheidde deze muur Oost- en West Duitsland nog van elkaar. De val van de Berlijnse Muur was een opluchting voor velen. Anderen vonden het dan weer geen goede zaak. Waar de Muur juist liep en wat er nu nog van rest, kan u in het desbetreffende artikel lezen.

Musea over de Wereldoorlogen

In vele landen zijn er musea over de Wereldoorlogen. Een gloednieuw museum is de Kazerne Dossin in Mechelen.

Deze special wordt regelmatig bijgewerkt en aangevuld. Kom dus gerust regelmatig langs!
WO I: welke dieren speelden een rol?

WO I: welke dieren speelden een rol?

Wanneer men aan oorlog denkt, denkt men automatisch aan mensen, aan soldaten. Maar ook dieren kunnen een belangrijke rol spelen tijdens een oorlog. Tijdens Wereldoorlog I waren dit voornamelijk honden…
Boekrecensie: De bakkersdochter van Sarah McCoy

Boekrecensie: De bakkersdochter van Sarah McCoy

De bakkersdochter is de tweede roman van Sarah McCoy. Hierin snijdt ze een moeilijk thema aan: de Tweede Wereldoorlog in Duitsland. Toch speelt het verhaal zich niet enkel in de jaren veertig in Duits…
WO II: la rafle du Vel d'Hiv, 74 jaar geleden

WO II: la rafle du Vel d'Hiv, 74 jaar geleden

De razzia van de Vél d'Hiv. Een zwarte bladzijde in de Franse geschiedenis, waarover niet veel staat in Franse schoolboeken en waarover liever gezwegen wordt in alle talen. Het is dan ook iets om niet…
Spoorfietsen op militaire spoorlijn (Kapellen - Brasschaat)

Spoorfietsen op militaire spoorlijn (Kapellen - Brasschaat)

Tussen Kapellen en Brasschaat ligt een oude militaire spoorlijn. Op deze spoorlijn, die werd gebouwd en gebruikt door de Duitsers tijdens WO1, kan je nu gaan spoorfietsen. Sinds juni 2016 verwelkomt e…
Boekrecensie: Oorlogswinter van Jan Terlouw

Boekrecensie: Oorlogswinter van Jan Terlouw

Oorlogswinter van Jan Terlouw. Een klassiek jeugdboek, in 1973 bekroond met een Gouden Griffel. Het verhaal van de jonge Michiel, die willens nillens in het verzet belandt en grote verantwoordelijkhed…
Boekrecensie: Milans Groote Oorlog, Patrick Lagrou

Boekrecensie: Milans Groote Oorlog, Patrick Lagrou

In 2014 zal het 100 jaar geleden zijn dat Wereldoorlog I, de Groote Oorlog, begon. Het is dan ook niet verwonderlijk dat tal van boeken zijn geschreven in het kader van de herdenking van deze historis…
Boekrecensie: De bibliothecaresse van Auschwitz

Boekrecensie: De bibliothecaresse van Auschwitz

Over Auschwitz zijn al heel wat boeken geschreven. Je zou dus kunnen denken dat "De bibliothecaresse van Auschwitz" van de Spaanse Antonio Iturbe nog maar eens dezelfde gruwelverhalen uit de doeken do…
14-18 van Studio 100: een fantastische spektakel-musical

14-18 van Studio 100: een fantastische spektakel-musical

Je kon er in 2014 niet naast kijken. Wereldoorlog I was alom tegenwoordig. Studio 100 sprong ook op de kar en maakte de spektakel-musical 14-18. Geen eenvoudige klus na het succes van de laatste music…
WO I: de doodendraad

WO I: de doodendraad

De "doodendraad" (dodendraad) was een door de Duitsers geïnstalleerde elektrische afscheiding tussen Nederland en België tijdens Wereldoorlog I. De draad, waarop 2000 volt stond, moest mensen afschrik…
In Vlaamse velden: televisiereeks over WO I

In Vlaamse velden: televisiereeks over WO I

In Vlaamse velden, een Vlaamse televisiereeks over de eerste wereldoorlog op Eén in 2014. Net op tijd op de televisieschermen voor de herdenking van het begin van de oorlog 14-18. In Vlaamse velden vo…
Brandenburg: de Berlijnse Muur

Brandenburg: de Berlijnse Muur

De Berlijnse Muur spreekt tot eenieders verbeelding. Het was ook zo'n monsterlijk geval. Velen denken echter dat zoals zijn naam het zegt, het slechts een muur door Berlijn was. Niets is minder waar.…
Ten oorlog: boek en televisiereeks

Ten oorlog: boek en televisiereeks

Wereldoorlog I. Velen denken hierbij aan België, aan Ieper, aan de loopgraven, aan de IJzer. Nochtans was de frontlijn tijdens Wereldoorlog I heel lang: van de Noordzee tot Gallipoli in Turkije. Dit w…
Boekrecensie: De boekendief van Markus Zusak

Boekrecensie: De boekendief van Markus Zusak

De boekendief van Markus Zusak is een mooi boek. Een beetje vreemd geschreven misschien, omdat de verteller niemand minder dan de Dood is. Het verhaal van het meisje Liesel en haar vriend Rudy in het…
Filmrecensie: De tweeling naar het boek van Tessa de Loo

Filmrecensie: De tweeling naar het boek van Tessa de Loo

De tweeling naar het boek van Tessa de Loo is een film met heel veel flashbacks over het leven van de tweelingzusjes Anna en Lotte. De twee zusjes worden gescheiden wanneer ze een jaar of zes zijn. De…
WO I: musea, wandelingen, auto- en fietstochten in België

WO I: musea, wandelingen, auto- en fietstochten in België

In 2014 zal het honderd jaar geleden zijn dat Wereldoorlog I begon. Tot 1918 zou de gruwel duren. Natuurlijk zullen er in 2014 tal van evenementen zijn om de Groote Oorlog te herdenken. Ook in tal van…
Een nieuw museum in België: Kazerne Dossin in Mechelen

Een nieuw museum in België: Kazerne Dossin in Mechelen

Sinds eind 2012 is er een nieuw museum in België: de Kazerne Dossin in Mechelen. Het museum belicht het Belgische luik van de Holocaust, maar heeft ook aandacht voor de daders en voor de verwerking va…
Filmrecensie: All quiet on the western front

Filmrecensie: All quiet on the western front

All quiet on the western front. Een mooie en aangrijpende film uit 1979 over de Eerste Wereldoorlog en de bijhorende gruwelen in de loopgraven vanuit het standpunt van een groep Duitse jongeren. Wegge…
Boekrecensie: Je vous écris du Vel d'Hiv

Boekrecensie: Je vous écris du Vel d'Hiv

Naar aanleiding van "Haar naam was Sarah" werd er door Karen Taieb gezocht naar brieven die waren geschreven door mensen die in de Vélodrome d'Hiver opgesloten hadden gezeten. Veel brieven zijn er nie…
WO I: Poppy Day of Remembrance (Sun)Day

WO I: Poppy Day of Remembrance (Sun)Day

11 november. Herdenking van het einde van de Eerste Wereldoorlog. Poppy Day of Remembrance (Sun)Day, herdenking van de gesneuvelden en gewonden door het dragen van een klaproos of poppy. Niet alleen i…
Wereldoorlog II: Monuments Men in de bres voor kunstwerken

Wereldoorlog II: Monuments Men in de bres voor kunstwerken

Ben je verzot op kunst en hou je er wel van om eens een museum binnen te lopen om al dat moois te gaan bekijken? Wist je dat dit bijna ondenkbaar was geweest zonder de inzet van de Monuments Men? Dat…
Gepubliceerd door Mapa op 24-04-2013, laatst gewijzigd op 07-02-2017. Het auteursrecht van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Bronnen en referenties
Schrijf mee!